İnternet’te Klonlama İyi midir?

Bu yıl Arabnet konferansında Türk İnternet sektörü konuşuldu. Panelde klonlama konusuna da değinildi. Webrazzi’nin kurucusu Arda Kutsal bir soru üzerine klonlamanın kötü bir şey olmadığı ve yeniliklerin klonlama sürecinin ardından geldiğini vurguladı. Bu tarz toplantılarda en çok sorulan sorulardan birisi hep “İnternet’te Klonlama” olmuştur. Türkiye’deki İnternet klonlarının  çokluğu her zaman tartışma konusu olmuştur. Bundan dolayı Türkiye’de Arda Kutsal gibi öncü isimlerin karşılaştığı tipik sorulardan birisidir bu soru.

Sahiden İnternet’te klonlama iyi bir şey midir? Soruyu isterseniz daha farklı bir şekilde soralım. İnternet’te klonlama nereye kadar devam etmesi gerekir. Bu sorunun cevabını bulmak için yine Webrazzi’nin yeni çıkan başka önemli bir haberine bakmak gerek. “Dünya Ekonomik Forumu raporu: Türkiye’de risk sermayesi bulmak çok zor”  başlığıyla çıkan haberde Dünya Ekonomik Forumu‘nun pek çok ülke arasında yaptığı rapor çalışmalarında Türkiye’nin yerinin hiç te söylendiği kadar iyimser bir tablo içermediğini göreceksiniz.

Bu raporda Türkiye hakkında oldukça negatif bilgiler yer almaktadır. Pek çok grafiğin olduğu bu haberde benim dikkatimi çeken “Cesur girişimcinin risk sermayesi bulması oldukça zor” başlığı ve açıklaması oldu. 7 üzerinden 2.4 puan verilerek 82. sırada olduğumuzu göreceksiniz.

Grafik sadece İnternet girişimciliği değil, başka sektörleri de içine alarak yapılmış genel bir çalışmadır. Raporun ilerleyen bölümlerinde Türkiye’deki eğitim seviyesinde de ciddi sorunlar olduğunu göreceksiniz. İşletme okullarının kalite bakımından 142 ülke arasından 110. sırada olduğumuzu da görünce de sanırım çok şaşırmayacaksınız.

Cesur bir girişimcinin risk sermayesi bulmasının zorluğu rakamlarla ispatlanabiliyorsa bu memleketimizde melek yatırımcıların gani gani olduğu ancak VC(Venture Capital), yani risk sermayesi firmalarının ise çok az olduğunu gösterir.

Melek yatırımcı sınırlı sermayesiyle riskini azaltmak için E-Ticaret gibi alanlara yönelince ister istemez Türkiye İnternet sektöründe inovasyon yani yenilikçi İnternet fikirleri yaratmak ve uygulamaya geçirmek oldukça zor oluyor, hatta imkansızlaşıyor. Yaratıcı fikirler büyük bir sermaye ile desteklenmeyince ortam kesin kar getiren klon projelere kalmış oluyor. Büyük sermaye deyince  $500K-5 milyon arasındaki start-up yani ilk yatırım süreclerini kastediyorum. ABD’de bu rakamlar makul olmasına rağmen bizim için henüz büyük kalıyor.

Dolayısıyla Türkiye’de ciddi bir risk sermayesi sorunu  var. Melek yatırımcıdan böyle bir beklentinin haksızlık olacağını bilen Amerikalı amcalar “Super-Angel Investor” kavramını ortaya çıkardılar. Super melek yatırımcılar  VC’nin kurumsal olarak yatırım yaptığı projelere kendileri bireysel olarak yatırım yapıyorlar ve ekosisteme ciddi bir ivme kazandırıyorlar.

Aslında baktığınızda  EBay, YouTube, Facebook gibi büyük projelerin melek yatırımcılarla başladığını göreceksiniz. Ancak hemen akabinde devreye VC’lerin girdiğini de göreceksiniz.

Türkiye’de ise VC sayısının bir elin parmaklarını geçmeyecek sayıda olması beraberinde bir kısır döngü meydana getiriyor. Hem melek yatırımcılar hem de girişimciler VC’lerin yokluğunda kendilerini mecburen daha risksiz yöntemlere iterek klonlamayı tercih ediyorlar.

Bu bakımdan Arda Kutsal’a katılıyorum, evet klonlama yapılabilir, zaten pek çok klon Türk İnternet sektöründe ciddi bir istihdam da yaratmıştır. Belki de Arda’nın dediği gibi yenilikçi fikirler de klonlamanın doyuma ulaşmasından sonra ortaya çıkacaktır. Ancak benim kafama takılan bu değil, benim merak ettiğim bu klonlama sürecinin ne kadar devam edeceğidir. Bunu kestirmek gerçekten çok zor.

Peak Games gibi büyük çıkış yapan mobil oyun firmaları başta olmak üzere Türkiye’de başka büyük gelecek vaadeden Teknoloji firmalarını yabancı yatırımcıların yakinen takip edip yatırım yapmaları da Türkiye’de taşların tam yerine oturmadığının diğer bir ispatıdır. Son zamanlarda Avrupa’dan ve Amerika’dan VC’ler Türkiye’ye gelerek Türk İnternet sektörünü hızlandırsalar da bunun bizim çok ta övünecek bir durum olmadığını düşünüyorum. Türkiye’de E-Ticaret gibi çok konuşulan alanlarda Sina Afra gibi büyük Türk oyuncuları piyasada kendine yer edindikleri bir zaman diliminde, yabancı yatırımcıların daha agresif, yenilikçi ve rekabetçi projelere yatırım yapmasını ben kendi ülkem için üzerinde düşünülmesi gereken bir durum olduğunu düşünüyorum.

Evet klonlama bir yere kadar iyidir ve faydalıdır ancak global projenin çıkabilmesi için yenilikçi fikir ve fikri uygulamaya geçirmek için gereken risk sermayesi olmazsa olmazlardan. Umarım Türkiye’de çok daha fazla VC görürüz ve kendi ülkemizin çocuklarının büyük projelerini başkalarına kaptırmayız. En an azından Türk-ABD işbirliği veya Türk-Avrupa işbirliğine dayanan VC kültürünü yerleştirmeliyiz. Eğer gerçekten dünya çapında saygı duyulan bir ülke olmak istiyorsanız ve kendiniz olmak istiyorsanız taklit edilen olmalısınız, taklit eden değil.

2 thoughts on “İnternet’te Klonlama İyi midir?

  1. Hocam hayıtı klon olan insanımızdan yenilikçi fikirler beklemek ne kadar doğrudur. Konuştuğu dilden giyinişine hayattarzına kadar herşeyimiz klon değil mi?
    Kaldıki beni yaralayan bari klon proje yapıyorsunuz en azından türkçe isim verin kardeşim sanki silikon vadisinde şirket kurmuşlar hay allahım ya.

    ya bak dayanamadım odtü de Android Developer Days yapmışlar adamlar türkçe söylemeye bile tenezzül etmemişler etkinliğin adını.

    Üniversitelerimizin eğitim seviyelerinin düşük olduğu bir yana yüksek seviyeli dediğimiz odtü bile kendi olmaktan aciz.

    Yani demem o ki ne zaman türkiyeye geliyorsunuz hocam gelinde iki çit laf edelim

  2. Klonlama konusunda e-ticaret konferansında dinleme şansını bulduğum Ersan Özer şunu söylemişti. Ersan Özer’i tanımayanlar için itiraf.com uzmantv fikirlerinin babası desem anlarsınız heralde;)

    Klonlama ile şansınız yüzde 20 (fırsat siteleri)
    Klonlamayı Türk kullanıcılarına uyarlama konusunda başarı şansınız yüzde 30 (gittigidiyor sistemi)
    Eğer yepyeni bir fikir yaratabilirseniz yüzde 50 şansınız var demişti.. (itiraf.com , yemeksepeti.com)

    Tabi zorluk kısmına gelirsek: klonlama basit türk kullanıcılarına uyarlama orta yepyeni fikir yaratma ise en zoru demeliyiz..

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s